Tối 1/2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin về việc tháo gỡ vướng mắc trong kiểm tra an toàn thực phẩm hàng hóa nhập khẩu theo Nghị định số 46/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm.

Nhận diện một số vướng mắc, khó khăn

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nghị định 46 thể hiện quyết tâm đổi mới phương thức quản lý an toàn thực phẩm theo hướng tiếp cận dựa trên quản lý rủi ro, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Do Nghị định 46 có hiệu lực ngay (từ ngày 26/1), trong khi một số quy định mới chưa có hướng dẫn chi tiết và chưa thiết lập cơ chế chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu trước thời điểm hiệu lực nhưng chưa hoàn tất thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm nên đã phát sinh một số khó khăn trong tổ chức thực hiện tại cửa khẩu.

Tổng hợp báo cáo của các đơn vị chức năng và phản ánh từ địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận diện một số vướng mắc chủ yếu, trong đó có việc áp dụng lấy mẫu kiểm nghiệm đối với các lô hàng thuộc diện kiểm tra thông thường, làm gia tăng thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm 5-7 ngày. Trong khi điều kiện hạ tầng phục vụ kiểm nghiệm tại nhiều cửa khẩu, nhất là cửa khẩu đường bộ, còn hạn chế.

Quy trình kiểm tra theo Nghị định 46 có bổ sung bước kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm so với quy định trước đây, dẫn đến áp lực lớn đối với hoạt động thông quan, đặc biệt đối với nhóm hàng nông sản tươi sống cần bảo đảm thời gian lưu thông nhanh.

Một số quy định mới về hồ sơ đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm, như yêu cầu có bản tiêu chuẩn sản phẩm đối với hàng nông sản tươi sống nhập khẩu thuộc diện không phải công bố hợp quy, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về biểu mẫu, nội dung bắt buộc.

“Việc lựa chọn chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm để kiểm nghiệm đối với từng lô hàng nhập khẩu cũng chưa có quy định chi tiết về nguyên tắc và số lượng chỉ tiêu, gây lúng túng cho cơ quan kiểm tra trong quá trình thực hiện”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay.

Hơn nữa, thực tiễn triển khai trong thời gian cao điểm, cận Tết Nguyên đán, cho thấy phần lớn hàng nông sản nhập khẩu là hàng tươi sống, trong khi điều kiện kho bãi, bảo quản tại cửa khẩu còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu bảo quản trong thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm.

Việc chưa có cơ chế cho phép doanh nghiệp đưa hàng về kho riêng để bảo quản cũng làm gia tăng nguy cơ ùn ứ, hư hỏng hàng hóa, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, theo Bộ này.

Tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu đã cơ bản được giải quyết

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc khẩn trương rà soát, tổng hợp vướng mắc và đề xuất giải pháp xử lý theo hướng linh hoạt, bảo đảm nguyên tắc quản lý rủi ro.

Bộ này cũng phối hợp chặt chẽ với UBND các tỉnh có cửa khẩu, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tại địa phương triển khai các biện pháp tạm thời nhằm giảm áp lực tại cửa khẩu, ưu tiên giải phóng nhanh hàng hóa nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm.

“Đến ngày 31/1 tình trạng ùn tắc hàng nông sản nhập khẩu tại một số cửa khẩu trọng điểm đã cơ bản được giải quyết”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin.

Trong thời gian tới, Bộ này tiếp tục tập trung rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến phạm vi, đối tượng và phương thức kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu theo Nghị định số 46, bảo đảm rõ ràng, thống nhất, thuận lợi cho tổ chức thực hiện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang nghiên cứu phương án phân cấp cho UBND cấp tỉnh tổ chức kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ, trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc một đầu mối, tránh chồng chéo, phân tán trách nhiệm. Cơ quan Trung ương giữ vai trò xây dựng quy trình, ban hành hướng dẫn thống nhất, tổ chức kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện, bảo đảm kỷ cương, hiệu lực quản lý nhà nước.

Cơ quan này khẳng định quan điểm xuyên suốt là thực hiện kiểm soát an toàn thực phẩm hài hòa với yêu cầu tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, phù hợp với thông lệ quốc tế và các cam kết hội nhập. Đồng thời bảo đảm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, vừa thúc đẩy lưu thông hàng hóa và phát triển sản xuất, kinh doanh.

Từ cơ sở trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ phối hợp với các bộ, ngành liên quan chủ động ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 46 theo thẩm quyền, bảo đảm kịp thời, sát thực tiễn, góp phần tháo gỡ khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.