Ông Serhii “Flash” Beskrestnov, chuyên gia vô tuyến quân sự Ukraine, người đã được bổ nhiệm làm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov về các vấn đề công nghệ, cho biết lực lượng Nga nhiều khả năng đã sử dụng UAV Shahed được điều khiển qua Internet vệ tinh Starlink gần Kropyvnytskyi.

“Hôm qua vào buổi sáng, đối phương đã sử dụng Shahed để tập kích các trực thăng gần thành phố Kropyvnytskyi. Trong hình ảnh, chúng ta có thể thấy UAV tự động bắt mục tiêu và điều khiển thủ công thông qua tín hiệu video. Nhưng không có UAV nào ở gần để tạo mạng vô tuyến. Tôi kết luận rằng đây là lần đầu tiên chúng ta chứng kiến Shahed hoạt động thông qua Starlink”, ông nói.

Hệ thống Starlink gắn trên Shahed đóng vai trò như “mắt thần” giúp người điều khiển cách xa hàng trăm km có thể kết nối với camera của UAV, qua đó truyền tín hiệu từ thời gian thực. Các UAV Shahed trước đây thường được lên tọa độ tập kích trước và tấn công theo kế hoạch.

Tuy nhiên, với việc tích hợp Starlink, Shahed có thể trở thành UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) tầm xa, tính năng khiến nó trở nên nguy hiểm gấp nhiều lần. Việc có tính năng điều khiển FPV giúp quân nhân có thể quan sát mục tiêu hiệu quả trong thời gian thực, ra quyết định tập kích phù hợp.

Ông Beskrestnov lưu ý rằng các Shahed được điều khiển thủ công này thường bay gần sát mặt đất nhằm tránh bị radar phát hiện.

“Tôi có dự đoán điều này không? Có. Tôi có cảnh báo về nó không? Có. Đây là những thách thức mà nhóm của chúng tôi sẽ phải đối mặt. Và chúng tôi sẽ làm việc một cách chủ động”, quan chức này nói.

Ngày 15/1, ông Beskrestnov từng báo cáo rằng một UAV BM-35 của Nga được điều khiển qua Starlink đã lần đầu tiên được phát hiện. Ông cho biết trước đó, việc sử dụng Starlink chỉ mới được ghi nhận trên các UAV Molniya do Nga sản xuất.

“Khi nào thì Shahed được trang bị Starlink bắt đầu bay chỉ còn là vấn đề thời gian, có thể chỉ là vài ngày, chứ không phải vài tháng”, ông Beskrestnov nhận định vào thời điểm đó.

Ông Beskrestnov mô tả đây là một “vấn đề lớn” đối với binh sĩ Ukraine, khi cho rằng hệ thống dẫn đường dựa trên Starlink “không bị ảnh hưởng bởi tác chiến điện tử”.

“Đây là một vấn đề nghiêm trọng đối với chúng tôi. Các UAV sử dụng kiểu điều khiển này không bị chế áp bởi tác chiến điện tử và có thể đánh trúng mục tiêu một cách chính xác dưới sự điều khiển của người vận hành từ Nga”, ông nói thêm.

Ukraine từ lâu đã bày tỏ quan ngại về việc Nga sử dụng hệ thống internet vệ tinh của công ty Mỹ SpaceX. SpaceX phủ nhận việc hoạt động tại Nga và cho biết họ áp dụng các biện pháp định vị địa lý để chặn truy cập tại quốc gia này. Tuy nhiên, Ukraine nghi ngờ Nga có thể mua Starlink thông qua một bên thứ 3. 

Tuần trước, Tổng giám đốc Tập đoàn Không gian Nhà nước Nga Roscosmos, ông Dmitry Bakanov thông báo, hoạt động sản xuất hàng loạt thiết bị đầu cuối truy cập Internet băng thông rộng, tương tự Starlink, sẽ được triển khai tại Nga trong năm 2026.