Cục Đường sắt Việt Nam vừa có văn bản cho ý kiến về đề án thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ gắn với cảng biển và đường sắt.

Theo đề án, FTZ Cái Mép Hạ có vị trí tại phường Tân Phước và phường Tân Hải, TPHCM (Bà Rịa – Vũng Tàu cũ). Trong đó, phân khu số 4 bao gồm ga Cái Mép Hạ của tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu, diện tích quy hoạch 30,63ha (bao gồm khu vực phi thuế quan).

Qua xem xét, Cục Đường sắt Việt Nam xác định đề án FTZ của TPHCM đã cập nhật quy hoạch tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu.

Trong đó, ga đường sắt Cái Mép Hạ sẽ giúp hoàn thiện hệ thống vận tải đa phương thức kết nối FTZ với sân bay Long Thành và hành lang kinh tế xuyên Á, giúp giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu thuộc Quy hoạch đường sắt khu vực đầu mối TPHCM. Quy hoạch này đã được hội đồng thẩm định thông qua, nhưng chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt. 

Vì vậy, Cục Đường sắt đề nghị Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TPHCM tiếp tục phối hợp để cập nhật quy hoạch tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành.

Theo hồ sơ quy hoạch, tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu đi qua địa bàn TPHCM và tỉnh Đồng Nai, là đường đôi, khổ ray 1.435mm. Riêng đoạn Thị Vải – Vũng Tàu và nhánh đường sắt nối vào cảng Thị Vải được quy hoạch đường đơn.

Trên địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, tuyến cắt qua quốc lộ 51, đi vào ga Phú Mỹ, sau đó đi tiếp về ga hàng hóa Tiền Cảng Thị Vải. Khi đến gần khu vực cảng biển, tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu được chia thành 2 nhánh.

Một nhánh dài 9,08km, kết nối với cụm cảng Cái Mép. Nhánh đường sắt này sẽ có 2 ga để phục vụ cho 5 cảng container là Tân Cảng – Cái Mép, cảng quốc tế Cái Mép (CMIT), cảng container Cái Mép (ODA), cảng container Gemandept và cảng quốc tế SP-SSA.

Nhánh thứ 2 dài 5,91km, kết nối với Trung tâm Logistic Cái Mép Hạ. Nhánh này cũng có 2 nhà ga.

UBND TPHCM cũng vừa chấp thuận chủ trương đầu tư dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ với tổng vốn đầu tư 50.820 tỷ đồng; giao cho 3 doanh nghiệp làm nhà đầu tư.

Tại khu vực Đông Nam Bộ, TPHCM đang nghiên cứu khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái mép Hạ. Song song đó, tỉnh Đồng Nai cũng nghiên cứu FTZ gắn với sân bay Long Thành.

Theo chuyên gia Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright), việc kết nối giữa FTZ Long Thành và FTZ Cái Mép bằng đường sắt chuyên dùng là phương thức duy nhất đảm bảo được khối lượng vận tải lớn với chi phí thấp. Đây cũng là mô hình mà các cường quốc logistics như Singapore hay Hàn Quốc đã áp dụng thành công.