Liên quan đến dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ, cơ quan chức năng cho biết sẽ nghiên cứu sử dụng phương án không thu hồi đất của người dân và không phải giải phóng mặt bằng.

Cùng với đó, việc cải tạo, mở rộng đường sẽ áp dụng biện pháp kỹ thuật để không lấp hay làm giảm diện tích mặt nước hồ Tây.

Nhiều băn khoăn

KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, cho biết trong cấu trúc đô thị Hà Nội, hồ Tây giữ vị trí đặc biệt, là không gian cân bằng hiếm hoi giữa một đô thị đang phát triển mạnh theo chiều cao, mật độ xây dựng lớn với yếu tố thiên nhiên, lịch sử và ký ức đô thị.

Với diện tích mặt nước hơn 500ha, hồ Tây không chỉ là hồ tự nhiên lớn nhất thủ đô mà còn đóng vai trò điều hòa sinh thái và tâm lý đô thị.

Theo ông Ánh, trong nhiều năm qua, hồ Tây dần bị nhìn nhận như một nguồn giá trị gia tăng cho bất động sản ven hồ. Không gian mặt nước và cảnh quan xung quanh bị thu hẹp, bao bọc bởi các công trình xây dựng dày đặc, khiến hồ Tây từ vị thế trung tâm cân bằng trở nên yếu ớt trước áp lực phát triển đô thị quá nhanh.

Ông Ánh nhấn mạnh bê tông hóa ven hồ Tây không chỉ làm biến dạng cảnh quan mà còn kéo theo những hệ lụy môi trường rõ rệt. Sự suy giảm chất lượng nước, các đợt cá chết hàng loạt từng xảy ra là biểu hiện của việc vượt ngưỡng cân bằng sinh thái.

Vị chuyên gia cho biết trên bản đồ môi trường Hà Nội, khu vực hồ Tây có mật độ bụi mịn cao, đó là cái giá phải trả khi đô thị vượt qua ngưỡng cân bằng. “Khi các giá trị bị mất cân đối, chúng trở nên tầm thường và cuối cùng chính bất động sản quanh hồ cũng phải gánh chịu hệ quả”, ông Ánh nói.

Ông Ánh khẳng định vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở môi trường, mà còn ở sự mất cân bằng giữa ký ức lịch sử – văn hóa, là những giá trị được tích tụ lâu dài  với những nhu cầu vật chất ngắn hạn.

Vị chuyên gia cho rằng nếu tiếp tục khai thác hồ Tây theo hướng cạn kiệt không gian thiên nhiên, Hà Nội có nguy cơ đánh mất một biểu tượng quan trọng của đô thị. Khi những lợi thế cảnh quan lịch sử, cân bằng tâm lý và sinh thái đô thị không còn thì những lợi thế gia tăng giá trị quần cư bên hồ sẽ biến mất và hạ thấp giá trị bất động sản.

Có nên làm đường nổi ven hồ Tây?

Về phương án mở rộng đường ven Hồ Tây, KTS Trần Huy Ánh cho rằng nguyên lý cơ bản của quy hoạch đô thị là không đưa các trục giao thông cơ giới lớn áp sát không gian mặt nước và cây xanh. Giao thông cơ giới sẽ chia cắt cảnh quan, gây rối loạn thị giác, ô nhiễm tiếng ồn và môi trường.

Vị chuyên gia cho rằng hồ Tây là không gian giá trị vì thu hút sự tĩnh lặng, có chức năng điều hòa tâm lý đô thị nên mới thu hút người có thu nhập cao chọn nơi an cư kết hợp nghỉ dưỡng.

“Nếu coi hồ Tây như một công viên trung tâm thì việc mở các tuyến đường lớn quanh hồ chẳng khác nào biến công viên thành xa lộ, làm mâu thuẫn các hoạt động không gian vốn cần sự yên tĩnh, nó cũng không còn lý do để thu hút người thu nhập cao tới định cư vì chất lượng sống suy giảm”, ông Ánh nêu ý kiến.

Ông Ánh khẳng định Hà Nội không thiếu những giải pháp giao thông khác ít xâm hại hơn. Trong nhiều đồ án quy hoạch trước đây, từng có đề xuất xây dựng tuyến đường ngầm kết nối khu vực Văn Cao, vượt sông Hồng sang phía Bắc, qua đó giảm áp lực cho các trục giao thông Bắc – Nam mà không phá vỡ không gian hồ Tây và loại bỏ rối loạn, xung đột giao thông từ đường Âu Cơ vào bán đảo Quảng An.

Theo vị chuyên gia, bản thân tuyến đường sắt đô thị số 5 Văn Cao – Hòa Lạc đã đặt ở độ sâu -24m để chuẩn bị cho tuyến ngầm này.

Bên cạnh đó, ông Ánh cho rằng làm tuyến ngầm còn có thể nạo vét bùn thải hồ Tây, tăng độ sâu, tăng khối tích để hồi sinh hệ sinh thái thuỷ sinh và hệ tuần hoàn tái tạo chất lượng nước. Đồng thời, có thể gia tăng chất lượng môi trường nước, không khí của khu vực quanh hồ và cả vùng đô thị kế cận.

Tính toán sơ bộ thì chi phí làm đường ngầm qua hồ Tây cũng tương đương với làm cầu cạn chạy quanh hồ, theo ông Ánh.

“Vấn đề không phải là có thể làm được đường bê tông nổi ven hồ hay không mà là làm như vậy có đáng không, có gia tăng giá trị cho đô thị cho chính khu vực này và cả thành phố hay không?”, ông Ánh đặt câu hỏi.

Cùng với đó, vị chuyên gia cũng bày tỏ lo ngại trước xu hướng khai thác hồ Tây như một chợ nổi thương mại bình dân với du thuyền, dịch vụ dày đặc, làm mất đi giá trị cảnh quan lịch sử, thiên nhiên và đường chân trời đặc trưng.

“Hồ Tây đã từng bị như vậy và Hà Nội đã tốn rất nhiều công của để dẹp bỏ chợ nổi bình dân với hàng chục du thuyền lớn nhỏ, nhếch nhác, lòe loẹt, ồn ào trước đây”, ông Ánh nói.

Vị chuyên gia khẳng định hồ Tây không phải là quỹ đất dự trữ cho bê tông, càng không phải nơi để thử nghiệm những phương án thiếu chiều sâu. Trước khi triển khai cần có đánh giá đầy đủ, định lượng cụ thể tác động tới hệ sinh thái mặt nước, không khí, cảnh quan và đời sống người dân, chứ không thể chỉ dừng lại ở bản vẽ.