Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Đề án điều tra, đánh giá tổng thể tiềm năng khoáng sản chiến lược đất hiếm đang được Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đẩy nhanh xây dựng.

Trong năm 2025, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã hoàn thành báo cáo kết quả giai đoạn I (điều tra tỷ lệ 1:25.000 trên 42 diện tích và 8 khu đánh giá tỷ lệ 1:10.000), hoàn thành khối lượng điều tra tại thực địa giai đoạn II của đề án cũng như hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất hiếm.

Kết quả bước đầu xác định Việt Nam có tài nguyên, trữ lượng đất hiếm thuộc nhóm hàng đầu thế giới, tạo cơ sở quan trọng cho việc xây dựng chiến lược quốc gia về khoáng sản này.

Năm nay, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành giai đoạn II của đề án và tiếp tục triển khai khai thác thử nghiệm tại Phú Thọ.

Tại cuộc họp mới diễn ra, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh đây là nhiệm vụ được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Do đó, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cần làm sớm, làm chắc và không chỉ dừng ở điều tra, đánh giá mà phải tính tới khâu thử nghiệm công nghệ và tổ chức thực hiện. Qua đó tạo cơ sở phục vụ hợp tác và phát triển công nghiệp khoáng sản chiến lược, theo ông Điệp.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản (có hiệu lực từ 1/1/2026) quy định hoạt động điều tra, đánh giá, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm phải tuân thủ Chiến lược quốc gia về đất hiếm cũng như quy hoạch khoáng sản đất hiếm.

Nhà nước ưu tiên đầu tư, tổ chức điều tra địa chất và đánh giá, thăm dò nguồn tài nguyên khoáng sản này. Việc thăm dò, khai thác, chế biến đất hiếm phải được kiểm soát chặt chẽ và không được xuất khẩu thô.

Luật cũng nêu rõ, chỉ các tổ chức, doanh nghiệp được Nhà nước chỉ định hoặc cho phép mới được quyền thực hiện các hoạt động này. Chế biến sâu đất hiếm cần gắn với hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại nhằm nâng cao giá trị trong nước và bảo đảm tự chủ trong thực hiện Chiến lược quốc gia về đất hiếm.

Nhà nước xây dựng và quản lý thống nhất dữ liệu địa chất về đất hiếm; điều tiết hoạt động xuất nhập khẩu trong từng thời kỳ và duy trì chính sách dự trữ phù hợp.

Đất hiếm đóng vai trò chiến lược “không thể thay thế” trong công nghệ hiện đại, đặc biệt là sản xuất nam châm vĩnh cửu, xe điện (EV), tuabin gió, điện tử tiêu dùng và thiết bị quốc phòng.

Đất hiếm nâng cao hiệu suất vượt trội, giúp thu nhỏ kích thước thiết bị và là yếu tố then chốt trong chuyển đổi năng lượng xanh toàn cầu.

Theo ước tính của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (công bố năm 2022), trữ lượng đất hiếm của thế giới là khoảng 120 triệu tấn. Trong đó, 5 quốc gia có trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới gồm: Trung Quốc 44 triệu tấn (chiếm 37,9% trữ lượng toàn cầu); Việt Nam 22 triệu tấn (chiếm 18,9%); Brazil 21 triệu tấn (chiếm 18,1%); Nga 12 triệu tấn (chiếm 10,3%); Ấn Độ: 6,9 triệu tấn (chiếm 5,9%).

Các quốc gia khác có trữ lượng đất hiếm đáng kể bao gồm: Australia 4,1 triệu tấn; Hoa Kỳ 1,5 triệu tấn; Đảo Greenland 1,5 triệu tấn; Tanzania 0,89 triệu tấn; Canada 0,8 triệu tấn…