Thủ tướng Anh Keir Starmer đã gọi những phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc binh sĩ châu Âu “đứng xa tuyến đầu” ở Afghanistan là không đủ sự tôn trọng và gây bất bình.

Ông cho rằng, những phát biểu này đã “gây tổn thương sâu sắc cho những người thân của các binh sĩ đã thiệt mạng hoặc bị thương” ở Afghanistan.

Khi được hỏi liệu ông có yêu cầu nhà lãnh đạo Mỹ xin lỗi hay không, ông Starmer trả lời: “Nếu tôi đã lỡ phát biểu theo cách đó hoặc nói ra những lời như vậy, chắc chắn tôi sẽ xin lỗi”.

Anh đã mất 457 quân nhân tại Afghanistan. Đây là cuộc chiến ở nước ngoài gây tổn thất nhân mạng lớn nhất cho nước này kể từ thập niên 1950. Trong nhiều năm ác liệt nhất của cuộc chiến, Anh đã dẫn đầu chiến dịch của liên quân tại tỉnh Helmand, tỉnh lớn nhất của Afghanistan, đồng thời tham chiến với tư cách là đồng minh chiến trường chủ chốt của Mỹ tại Iraq.

Trước đó, trong chương trình “Mornings with Maria” của Fox Business Network hôm 22/1, ông Trump nói rằng Mỹ “chưa bao giờ cần” liên minh xuyên Đại Tây Dương NATO và cáo buộc các đồng minh đã đứng “hơi xa tuyến đầu” ở Afghanistan.

Những phát biểu này càng làm gia tăng căng thẳng vốn đã hiện hữu giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, sau khi ông Trump liên tục phát tín hiệu quan tâm tới việc kiểm soát đảo Greenland từ tay đồng minh NATO Đan Mạch. 

Ngoại trưởng Hà Lan David van Weel đã bác bỏ các phát biểu của ông Trump về cuộc chiến ở Afghanistan, gọi đó là không đúng sự thật và thiếu tôn trọng.

Hoàng tử Harry của Anh, người từng phục vụ tại Afghanistan, cũng lên tiếng cho rằng sự đóng góp của các đồng minh châu Âu “xứng đáng được nói tới một cách trung thực và với sự tôn trọng”.

Trong khi đó, ông Roman Polko, cựu Tướng Ba Lan đã nghỉ hưu và từng là chỉ huy lực lượng đặc nhiệm, người cũng từng tham chiến tại Afghanistan và Iraq, nói rằng họ mong đợi một lời xin lỗi sau phát ngôn này từ ông Trump vì cho rằng ông và các đồng đội thực sự đã “đổ máu” tại chiến trường này. 

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz tuyên bố rằng sự hy sinh của Ba Lan “sẽ không bao giờ bị lãng quên và không được phép bị xem nhẹ”.

Theo hiến chương NATO, các thành viên bị ràng buộc bởi điều khoản phòng thủ tập thể, Điều 5, coi một cuộc tấn công vào một thành viên là tấn công vào toàn khối.

Điều khoản này mới chỉ được kích hoạt một lần duy nhất, sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 tại New York và Washington, khi các đồng minh cam kết ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến ở Trung Đông. Trong phần lớn thời gian của cuộc chiến Afghanistan, lực lượng do Mỹ dẫn đầu tại đây hoạt động dưới sự chỉ huy của NATO.

Ngoài các binh sĩ Anh thiệt mạng, hơn 150 quân nhân Canada đã tử trận tại Afghanistan, cùng với 90 binh sĩ Pháp, 44 binh sĩ từ Đan Mạch và hàng chục người từ Đức, Italy và các quốc gia khác. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, Mỹ đã mất khoảng 2.460 binh sĩ tại Afghanistan.