Một công trình nhà rường kiên cố bất ngờ xuất hiện tại lăng Xương Thọ, nơi an nghỉ của Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dũ (vợ vua Thiệu Trị), gây xôn xao dư luận. Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế ra công văn yêu cầu Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế báo cáo chi tiết.
Ông Nguyễn Thiên Bình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế, cho biết qua khảo sát hiện trạng, đơn vị ghi nhận tại di tích lăng Xương Thọ có một ngôi nhà rường được xây dựng cố định trên nền móng chân táng, dạng công trình huỳnh ốc, nằm phía trước bửu thành (vòng thành trong cùng của lăng mộ).
Ngôi nhà rường xây dựng “trái phép” tại lăng Xương Thọ (Ảnh: Cao Tiến).
Lăng mộ Nghi Thiên Chương Hoàng hậu đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép bảo tồn, tu bổ, phục hồi và tôn tạo vào năm 2021, và UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (cũ) đã phê duyệt đề án vào năm 2023.
Tuy nhiên, trong hồ sơ báo cáo kinh tế kỹ thuật của dự án đã được thẩm định, phê duyệt, hoàn toàn không đề cập đến công trình nhà rường nói trên.
Theo ghi nhận của phóng viên, công trình được xây dựng theo kiểu nhà rường, có diện tích khoảng 35m2, cố định với hệ thống 16 cột gỗ, hệ mái gỗ chắc chắn, lợp ngói liệt.
Trước những dấu hiệu bất thường này, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã yêu cầu Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế báo cáo cụ thể các nội dung liên quan đến công trình “lạ”.
Toàn cảnh lăng Xương Thọ với công trình lạ phía trước bửu thành (Ảnh: Cao Tiến).
Nhiều ý kiến cho rằng vị trí xây dựng ngôi nhà rường này vốn là nền móng của một công trình tạm, dạng huỳnh ốc.
Huỳnh ốc được hiểu là ngôi nhà tạm, dùng vải màu vàng làm mái, được lắp đặt để phục vụ cho buổi lễ và sẽ tháo gỡ sau khi sử dụng xong, tuyệt đối không phải là một công trình cố định tại lăng.
Theo quy định của triều đình nhà Nguyễn, hằng năm vào các lễ thanh minh, yết cáo, tại các lăng vua, hoàng hậu, khu vực trước bửu thành sẽ được dựng lên một nhà tạm để hương khói, tế lễ.
Giải thích về công trình này, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết công trình được một nhà hảo tâm ở Hà Nội tài trợ kinh phí xây dựng, không sử dụng ngân sách Nhà nước hay quỹ bảo tồn di sản.
Mục đích của công trình nhằm tôn vinh Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dũ, người từng là “quốc mẫu”, đại diện cho phụ nữ Việt Nam.
Ông Trung cũng thừa nhận công trình được dựng trên nền chân táng đã tồn tại từ hàng trăm năm và có nhiều tài liệu lưu giữ. Tuy nhiên, do kinh phí xây dựng công trình là nguồn xã hội hóa, khi cho phép xây dựng, đơn vị đã không báo cáo cấp có thẩm quyền.
Hoàng thái hậu Từ Dụ (1810-1901) có tên húy là Phạm Thị Hằng, vợ vua Thiệu Trị và mẹ của hoàng đế Tự Đức. Bà mất vào năm 1901 khi tròn 91 tuổi, dưới thời vua Thành Thái.
Bà là chứng nhân lịch sử khi sống qua 8 đời vua triều Nguyễn, gồm: Thiệu Trị, Tự Đức, Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc, Hàm Nghi, Đồng Khánh và Thành Thái.
Lăng Xương Thọ nằm trong quần thể di tích lăng vua Thiệu Trị tại làng Cư Chánh, phường Thủy Bằng, thành phố Huế. Trải qua thời gian, công trình bị xuống cấp.
Đầu những năm 1980, khu lăng mộ của bà Từ Dụ bị đào trộm, lấy đi nhiều báu vật, gây ảnh hưởng đến công trình.
Năm 2023, di tích này được trùng tu, phục hồi, tôn tạo thông qua Quỹ Bảo tồn di sản Huế.
Leave a Reply