Theo nguồn tin riêng của phóng viên Dân trí, Thi hành án dân sự TP Hà Nội vừa ban hành quyết định thi hành án chủ động đối với Bản án sơ thẩm số 326/2025 của TAND TP Hà Nội và Bản án phúc thẩm số 535/2025 của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội về vụ khai thác trái phép tài nguyên (đất hiếm) xảy ra tại Công ty cổ phần Tập đoàn Thái Dương cùng nhiều đơn vị liên quan.

Ông Nguyễn Linh Ngọc, cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng 26 bị cáo trong vụ án đã nhận các mức án khác nhau trong vụ án này.

Quyết định của Thi hành án dân sự Hà Nội nêu rõ, tịch thu, sung công quỹ Nhà nước đối với hàng hóa, máy móc, thiết bị, phương tiện thu giữ tại mỏ đất hiếm Yên Phú của Công ty Thái Dương và bãi tập kết hàng hóa của Công ty Hợp Thành Phát tại Yên Bái (tỉnh Lào Cai).

Trong đó có khoảng 46.000 tấn quặng đất hiếm, quặng sắt chứa đất hiếm, đất chứa đất hiếm, chất có đất hiếm đang tập kết tại bãi, kho chứa, nhà xưởng; 8.820 tấn quặng đất hiếm, chất có đất hiếm, đất hiếm dạng muối Oxalat với hàm lượng oxit đất hiếm khác nhau, được đựng trong các bao tải.

Thi hành án dân sự Hà Nội cũng tịch thu, sung công quỹ Nhà nước trên 1.266 tấn quặng đất hiếm được để trong bao tải ở xưởng chế biến thuộc phường Hải Thành (quận Dương Kinh cũ, Hải Phòng) và 65 tấn quặng đất hiếm có hàm lượng oxit đất hiếm 0,9-1,44% tại xưởng chế biến ở thôn Cẩm Văn, xã Quốc Tuấn (huyện An Lão cũ, Hải Phòng). Hai cơ sở này đều thuộc sở hữu của ông Lưu Đức Hoa, quốc tịch Trung Quốc.

Kết luận điều tra xác định từ năm 2019 đến tháng 2023, Công ty Thái Dương khai thác trái phép quặng đất hiếm và quặng sắt tại mỏ đất hiếm Yên Phú.

Ngoài hành vi khai thác trái phép đất hiếm, quá trình xét xử tại tòa cũng làm rõ một lượng lớn quặng đất hiếm đã bị một nhóm bị cáo buôn lậu sang Trung Quốc và các nước.

Trong đó, tháng 10-11/2021, ông Lưu Đức Hoa đã mua 2.160 tấn quặng đất hiếm chưa được chế biến sâu với hàm lượng 14-17% của lãnh đạo Công ty Thái Dương.

Sau đó, ông Hoa chỉ đạo Nguyễn Thanh Đoàn, Phó giám đốc Công ty Thương binh Trường Sơn, ký hợp đồng gia công làm giàu tinh quặng đất hiếm. Quặng đất hiếm sau đó được ông Hoa chuyển về Hải Phòng rồi thuê công nhân sản xuất, nâng hàm lượng đất hiếm lên 20-30%.

Ông Hoa cho đóng gói đất hiếm đã pha trộn trong các bao bì có sẵn nhãn hiệu là “Bảo Khang Rice, chuẩn cơm mẹ nấu, cơm dẻo mềm thơm đặc trưng”, với mỗi bao 50kg.

Sau khi ngụy trang xong ông Hoa thuê doanh nghiệp ở Trung Quốc làm thủ tục xuất khẩu hàng hóa. Khi khai báo để xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc đã ghi là “hỗn hợp chất oxalate” nhưng thực chất là đất hiếm…

Đất hiếm là khoáng sản quan trọng trong sản xuất thiết bị công nghệ cao như smartphone, pin xe điện… Năm 2022, Cục Khảo sát địa chất Mỹ công bố nghiên cứu cho thấy Trung Quốc có trữ lượng đất hiếm lớn nhất với 44 triệu tấn, kế đến là Việt Nam với khoảng 22 triệu tấn, Brazil và Nga cùng 21 triệu tấn.