Sở Xây dựng TPHCM vừa báo cáo về tiến độ đầu tư hệ thống đường sắt trên địa bàn thành phố. Đến cuối tháng 1, nhiều dự án đã khởi công, động thổ hoặc ấn định mốc triển khai trong năm nay.

Trong đó, 6 dự án metro được ưu tiên hoàn thành trước năm 2030, gồm: Metro số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương; Metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm; Đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành; Metro Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên; Metro số 6 đoạn Tân Sơn Nhất – Phú Hữu; Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ.

6 tuyến trên có tổng chiều dài khoảng 187km, tổng mức đầu tư gần 19,7 tỷ USD. Vừa qua, đoạn Bến Thành – Tham Lương đã được khởi công ngày 15/1. Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ cũng được động thổ ngày 19/12/2025.

Với các dự án còn lại trong danh mục ưu tiên, TPHCM đặt mục tiêu khởi công trong năm 2026, trong đó tập trung vào các tuyến kết nối với sân bay Long Thành.

Cụ thể, đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm dự kiến được khởi công trước ngày 30/4, theo hình thức đối tác công tư. Theo Sở Xây dựng, UBND TPHCM dự kiến giao Tập đoàn Trường Hải (Thaco) là nhà đầu tư dự án này.

Tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành cũng đang được thành phố xem xét giao Thaco thực hiện theo hình thức PPP, dự kiến khởi công trước ngày 30/6, sau khi có sự thống nhất về thẩm quyền giữa TPHCM và tỉnh Đồng Nai.

Như vậy, Thaco đang đứng trước khả năng là doanh nghiệp thực hiện toàn bộ trục đường sắt từ sân bay Tân Sơn Nhất đến sân bay Long Thành. Trước đó, doanh nghiệp này đã được giao làm tổng thầu EPC của dự án Bến Thành – Tham Lương.

TPHCM cũng đang từng bước hoàn thiện khung quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ thống metro; lấy công nghệ, tiêu chuẩn của tuyến Bến Thành – Tham Lương làm nền tảng, bảo đảm tính hiện đại, đồng bộ, khả năng kết nối và vận hành toàn mạng lưới.

Cuối tháng 12/2025, UBND TPHCM đã phê duyệt danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật chủ yếu áp dụng cho Metro số 2, đồng thời tham gia xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị cùng Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học và Công nghệ.

Vừa qua, Sở Xây dựng TPHCM đã làm việc với Sở Giao thông và phát triển cơ sở hạ tầng giao thông Moscow (Nga) và đề nghị đối tác Nga cho ý kiến tham vấn đối với khung quy chuẩn hệ thống metro của TPHCM.

Mục tiêu đặt ra là xây dựng hệ khung quy chuẩn có tính mở, có khả năng nâng cấp, tích hợp liên thông, không hạn chế sự tham gia của các nhà đầu tư, nhà thầu và tạo thuận lợi cho TPHCM phát triển công nghiệp đường sắt.

Về nguồn vốn, TPHCM kiến nghị Trung ương bố trí hơn 221.000 tỷ đồng từ ngân sách giai đoạn 2026-2030 cho các dự án metro. Thành phố cũng cân đối gần 124.000 tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Tổng ngân sách dự kiến dành cho hệ thống metro TPHCM trong giai đoạn này khoảng 345.000 tỷ đồng, tương đương hơn 13 tỷ USD.

Thành phố sẽ tiếp tục huy động thêm nguồn lực từ khai thác quỹ đất theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, và thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư.

Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án metro được thực hiện trong bối cảnh Quốc hội đã ban hành hàng loạt cơ chế đặc thù để phát triển đường sắt đô thị tại TPHCM, tạo cơ sở pháp lý để thành phố tăng tốc triển khai, hình thành mạng lưới metro quy mô lớn, đồng bộ.