Chiều 12/1, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô 2024 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Theo Bộ Tư pháp, Luật Thủ đô 2024 có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, một số nội dung có hiệu lực từ 1/7/2025. Tuy nhiên chỉ trong thời gian ngắn nhiều nội dung tại luật đã không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội cho riêng thủ đô. Các luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành gần đây đã kế thừa, đưa các cơ chế, chính sách này vào quy định tại các lĩnh vực chuyên ngành.

Hơn nữa, một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng cũng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội để triển khai thực hiện.

Do đó việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bám sát nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội (thay thế Nghị quyết số 15-NQ/2022) và đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Hà Nội.

Cụ thể, Bộ Tư pháp cho rằng về tư duy xây dựng luật lần này cần được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các bộ cho TP Hà Nội (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo).

Nếu vẫn quy định theo hướng xin từng thẩm quyền cụ thể trong từng lĩnh vực, theo Bộ Tư pháp, sẽ rơi vào tình trạng nhanh chóng lạc hậu, bị các luật sau “phủ”.

Đặc biệt, vấn đề liên kết vùng cần được làm rõ nét. Luật mới phải trao cho Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng.

Song song với đó, theo đại diện Bộ Tư pháp, cần có cơ chế để thực hiện mô hình kinh tế mới (kinh tế tóc bạc, kinh tế tầm thấp…), thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Hà Nội chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số nhằm đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đại diện Bộ Tư pháp nói sẽ rà soát các luật vừa được Quốc hội thông qua, những vấn đề gì đã được quy định, áp dụng chung sẽ không quy định nữa, tránh tình trạng “xin” quá nhiều đặc thù.

Từ đó, UBND TP Hà Nội cần sớm có những đề xuất chính sách xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) cụ thể gửi cơ quan này.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định việc sửa đổi Luật Thủ đô không phải việc riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong tháo gỡ các rào cản pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Các cơ quan Trung ương phải đồng hành, chia sẻ và tạo điều kiện để Hà Nội có đủ không gian pháp lý, đủ công cụ và thẩm quyền cần thiết. Qua đó phát huy vai trò thủ đô là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển của vùng thủ đô và cả nước.

Dự kiến, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội Khóa XVI (tháng 4/2026). Hiện Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) vào chương trình lập pháp 2026.